IKINAHIYA NG BINATA ANG KANYANG AMANG BASURERO SA HARAP NG MAYAMAN NIYANG NOBYA AT SINABING “KATULONG” LANG NILA ITO PERO NAPALUHOD SIYA SA IYAK NANG BIGLANG YUMAKAP ANG BABAE SA MATANDA
Desidido si Jake. Kailangan niyang magpa-impress.
Kasama niya ngayon si Celine, ang kanyang girlfriend na anak ng isang business tycoon. Ito ang unang pagkakataon na dadalhin niya ang dalaga sa kanilang bahay. Bago sila dumating, sinigurado na ni Jake na malinis ang kanilang maliit na sala.
Pero ang pinaka-inaalala niya ay ang kanyang Tatay na si Mang Berting.
Si Mang Berting ay isang basurero. Araw-araw, nagtutulak ito ng kariton, nangongolekta ng basura, at nagbebenta ng bote’t dyaryo para mapag-aral si Jake.
“Sana wala pa si Tatay,” bulong ni Jake sa sarili habang ipinaparada ang kotse ni Celine sa tapat ng gate.
Pagpasok nila sa bahay, napangiti si Celine.
“Ang linis naman ng bahay niyo, Jake. Cozy.”
“Salamat, Babe,” sagot ni Jake. “Upo ka muna, kuha lang ako ng juice.”
Pero pagtalikod ni Jake, bumukas ang pinto sa likod.
Pumasok si Mang Berting.
Galing sa trabaho.
Suot ang kanyang neon vest na puno ng mantsa.
Gusgusin ang pantalon.
At amoy na amoy ang pinaghalong pawis at amoy ng trak ng basura.
Nagkatinginan sila ni Celine.
“Oh! Good afternoon po,” magalang na bati ni Celine, kahit medyo nagulat siya sa itsura ng matanda.
Namutla si Jake. Mabilis siyang humarang sa pagitan ni Celine at ng kanyang ama.
“Jake? Sino siya?” tanong ni Celine.
Tinignan ni Jake ang ama. Nakita niya ang hiya sa mata ni Mang Berting. Nakita niya ang dumi sa kuko nito. Nanaig ang pride at takot ni Jake na baka iwan siya ni Celine kapag nalaman nitong anak siya ng basurero.
“Ah… eh…” utal ni Jake. “S-Siya si Mang Berting. K-Katulong namin. Siya ‘yung taga-linis ng bakuran at taga-tapon ng basura. Stay-in siya dito.”
Parang sinaksak sa puso si Mang Berting.
Ang sarili niyang anak, ikinahiya siya.
Pero dahil mahal niya si Jake at ayaw niya itong mapahiya, yumuko na lang ang matanda.
“O-Opo, Ma’am,” garalgal na boses ni Mang Berting. “K-Katulong lang po ako. Pasensya na po, madumi ako. Dadaan lang po ako papunta sa likod.”
Aalis na sana si Mang Berting nang biglang mapansin ni Celine ang braso ng matanda.
Nakita niya ang isang malaking PEKLAT sa kanang braso ni Mang Berting. Isang marka ng matinding pagkasunog na halos bumalot sa buong braso nito hanggang leeg.
Natigilan si Celine. Bumilis ang tibok ng puso niya.
“Sandali lang po,” pigil ni Celine.
Lumapit si Celine kay Mang Berting. Walang pandidiri. Walang arte.
Hinawakan niya ang braso ng matanda.
“Babe! Ano ka ba!” saway ni Jake. “Huwag mo siyang hawakan! Madumi ‘yan! Galing ‘yan sa basura!”
Pero hindi nakinig si Celine. Tinitigan niya ang peklat. Tinitigan niya ang mata ng matanda.
“Tay…” nanginginig na tanong ni Celine. “Tanong ko lang po… nanggaling po ba kayo sa Sta. Mesa noong 2015? Noong may malaking sunog sa palengke?”
Nagulat si Mang Berting. “O-Opo, Ma’am. Doon po ako nangangalakal dati.”
Biglang tumulo ang luha ni Celine.
Sa gulat ni Jake, biglang NIYAKAP ni Celine nang mahigpit ang kanyang “katulong.” Niyakap ng mayamang babae ang maduming basurero, at umiiyak ito sa balikat ng matanda.
“Kayo po ‘yun…” hagulgol ni Celine. “Sampung taon ko kayong hinanap… Kayo po ‘yung lalaking binalot ako sa basang kumot at binuhat palabas ng nasusunog na bakery!”
Natulala si Jake.
Humarap si Celine kay Jake, umiiyak.
“Jake, hindi mo ba alam? Noong 12 years old ako, na-trap ako sa sunog. Akala ko mamamatay na ako. Lahat tumatakbo palabas, pero ang mamang ito…” turo niya kay Mang Berting. “…Pumasok siya sa apoy. Sinagip niya ako kahit hindi niya ako kaanu-ano. Ang peklat na ‘yan? Nakuha niya ‘yan dahil sinalag niya ‘yung bumagsak na kahoy para hindi ako matamaan.”
Tumingin si Celine kay Mang Berting.
“Tay, hindi ako nakapagpasalamat noon kasi isinugod ako sa ospital. Pero hinding-hindi ko nakalimutan ang mukha niyo. Kayo ang bayani ko.”
Napaluha na rin si Mang Berting.
“Ikaw pala ‘yung batang babae… Salamat sa Diyos at lumaki kang maayos.”
Dahan-dahang napaluhod si Jake sa sahig.
Ang “katulong” na ikinahiya niya… ang basurero na pandidiri ang tingin niya… ay siya palang dahilan kung bakit buhay ang babaeng mahal niya ngayon. Ang mga peklat na kinahihiya niya ay marka pala ng kabayanihan.
“Tay…” iyak ni Jake habang nakaluhod. “Tay, sorry…”
Hinawakan ni Jake ang kamay ng ama na puno ng kalyo at dumi. Hinalikan niya ito.
“Celine, hindi siya katulong,” pag-amin ni Jake habang humahagulgol. “Tatay ko siya. Siya ang nagpalaki sa akin. Siya ang nagpaaral sa akin sa pamamagitan ng pangangalakal. At siya ang pinakadakilang tao na kilala ko.”
Ngumiti si Mang Berting at tinapik ang ulo ng anak.
“Ayos lang ‘yun, anak. Naiintindihan ko.”
Sa araw na iyon, natutunan ni Jake na ang dangal ng tao ay hindi nasusukat sa linis ng damit o sa bango ng pabango. Minsan, ang pinakamababangong puso ay nakatago sa ilalim ng amoy ng basura, at ang tunay na bayani ay ang amang handang masunog at mapahiya, mabigyan lang ng magandang kinabukasan ang kanyang anak.