NAG-ALBOROTO ANG BAGONG HR MANAGER NANG MADISKUBRE NIYA SA AUDIT NA MAY ISANG EMPLEYADO ANG 20 YEARS NANG SUMASAHOD PERO NI MINSAN AY HINDI NAG-TIME IN. TINAWAG NIYA ITONG “CORRUPTION” AT AGAD NA PINAHINTO ANG SWELDO
Bagong salta sa SteelWorks Factory si Sir Eric, ang bagong HR Manager. Bata, ambisyoso, at gustong magpakitang-gilas sa pamamagitan ng pagtitipid.
Sa unang linggo niya, naglunsad agad siya ng malalimang audit. Isa-isa niyang siniyasat ang Payroll System.
Napansin niya ang isang pangalan: RUBEN MANANSALA.
Position: Senior Foreman.
Salary: P35,000 per month.
Status: Active.
Pero nang tignan ni Eric ang Biometrics logs at Timesheet, nanlaki ang mata niya.
“NO RECORD FOUND.”
Isang buwan? Walang time-in.
Isang taon? Walang time-in.
Dalawampung taon? Walang time-in.
“Anak ng tokwa!” sigaw ni Eric, hinampas ang mesa. “Ghost Employee! Dalawampung taon na tayong ninanakawan ng taong ito! Sino ang kumukuha ng sweldo?!”
Agad na tinawag ni Eric ang Finance Department.
“I-freeze ang ATM account ni Ruben Manansala! Ngayon din! Tatanggalin ko siya sa payroll! Corruption ito!”
Kinabukasan, handa na si Eric. May nakahanda na siyang demanda. Inasahan niyang susugod ang isang sindikato o tiwaling empleyado na “nag-aayos” ng payroll.
Knock. Knock.
“Sir, may naghahanap po sa inyo,” sabi ng sekretarya. “Tungkol daw po kay Ruben Manansala.”
“Papasukin mo! Ipapapulis ko sila!” sigaw ni Eric.
Bumukas ang pinto.
Pero hindi sindikato ang pumasok.
Ang pumasok ay tatlong kabataan. Isang binata na naka-uniporme ng pang-Teacher, isang dalagang naka-office uniform, at isang bunsong lalaki na naka-uniporme pa ng Engineering student.
Namumugto ang mga mata nila.
“Sir…” sabi nung panganay. “Ako po si Lando Manansala. Ito po ang mga kapatid ko. Bakit po… bakit po pinutol niyo ang sweldo ng Tatay namin?”
Tumayo si Eric. “Ang kapal ng mukha niyo! Alam niyo bang krimen ang ginagawa niyo?! Kinukuha niyo ang sweldo ng Tatay niyo na hindi naman pumapasok! Nasaan ang Tatay niyo? Ilabas niyo!”
Yumuko si Lando. Tumulo ang luha.
“Hindi niyo po siya mapapalabas, Sir. Kasi nasa sementeryo na po siya.”
Natigilan si Eric. “A-Ano?”
“Dalawampung taon na pong patay si Tatay Ruben,” paliwanag ni Lando. “Namatay po siya dito mismo sa pabrika.”
Biglang bumukas ang pinto ng opisina. Pumasok ang matandang may-ari ng kumpanya, si Don Felipe. Hinihingal.
“Eric! Anong ginawa mo?!” sigaw ng Don.
“Sir Felipe!” depensa ni Eric. “Tinatama ko lang po ang mali! May ghost employee po sa system! Si Ruben Manansala! Patay na pala pero pasweldo pa rin tayo nang pasweldo!”
Lumapit si Don Felipe kay Eric. Seryoso ang mukha.
“Eric, maupo ka. May hindi ka alam sa kasaysayan ng kumpanyang ito.”
Ikinwento ni Don Felipe ang nangyari noong 1995.
“Isang gabi, sumabog ang main boiler. Kumalat ang apoy sa buong planta. Nandoon ako sa loob, na-trap sa opisina ko. Lahat nagtakbuhan palabas. Pero si Ruben? Bumalik siya.”
Nakinig si Eric, unti-unting nawawala ang tapang.
“Sinipa ni Ruben ang pinto ng opisina ko. Binuhat niya ako palabas kahit makapal ang usok. At pagkatapos, bumalik ulit siya sa loob para patayin ang Main Gas Valve para hindi sumabog ang buong pabrika at madamay ang mga bahay sa paligid.”
Napatingin si Don Felipe sa tatlong magkakapatid na ulila.
“Naisara niya ang valve. Nailigtas niya ang kumpanya. Nailigtas niya ako. Pero hindi na siya nakalabas. Natagpuan namin siyang sunog na sunog, yakap ang tubo ng gas.”
Natahimik ang buong kwarto.
“Nang araw na ’yun, nangako ako sa harap ng kabaong niya,” garalgal na sabi ng Don. “Na habang buhay ang kumpanyang ito, mananatiling empleyado si Ruben. Hindi ko aalisin ang pangalan niya sa payroll. Ang sweldo niya ay magsisilbing pension at allowance ng mga anak niyang naiwan, hanggang sa makatapos ang bunso sa kolehiyo.”
Tinuro ni Don Felipe ang bunsong si Ben.
“Graduating na si Ben sa Engineering sa susunod na buwan. ’Yun na lang ang hinihintay namin para matapos ang kontrata ng Tatay nila.”
Nanlumo si Eric. Ang inakala niyang “ghost employee” ay ang bayaning dahilan kung bakit may opisina pa siyang inuupuan ngayon. Ang inakala niyang “corruption” ay ang pinakadakilang anyo ng “compensation.”
Lumapit si Eric sa magkakapatid. Hiyang-hiya.
“Sorry…” sabi ni Eric. “Sorry, hindi ko alam. Akala ko kasi…”
“Ayos lang po Sir,” sagot ni Lando. “Nagulat lang po kami kasi pang-tuition sana ni Bunso ’yung nakuha ngayong buwan.”
Agad na bumalik si Eric sa computer.
“Ibabalik ko. Ngayon din,” mabilis na sabi ni Eric. “At… dadagdagan ko ng Hazard Pay adjustment na hindi naisama noon.”
Humarap si Eric kay Don Felipe.
“Sir, irerekomenda ko po na pagka-graduate ni Ben…” tinignan niya ang Engineering student. “…Dito siya magtrabaho. Kung kasing-tapang at kasing-galing siya ng Tatay niya, kailangan natin siya dito.”
Ngumiti si Don Felipe. “Magandang ideya, Eric.”
Sa huli, ibinalik ang sweldo ni Ruben. At sa graduation ni Ben, may apat na upuan ang reserved sa front row: Para kay Lando, kay Maya, kay Don Felipe, at isang bakanteng upuan na may nakapatong na Safety Helmet—para sa empleyadong hindi man nagta-time in, ay hindi naman kailanman nag-time out sa puso ng kumpanya