PINAGALITAN NG ISANG MAYAMANG AMO ANG KANYANG DRIVER DAHIL LAGI ITONG NAWAWALA NG ISANG ORAS TUWING LUNCH BREAK AT AKALA NIYA AY NAGLALAYAS ITO PERO NAHABAG SIYA NANG SUNDAN NIYA ITO Kilala si Don Ricardo bilang isa sa pinaka-strikto at mainitin ang ulo na negosyante sa Makati. Para sa kanya, ang oras ay ginto. Bawat minuto ay dapat produktibo. Ayaw niya ng mga empleyadong tamad, lalo na ang mga late. Kaya naman init na init ang ulo niya sa kanyang driver na si Mang Ruben. Sa loob ng isang linggo, napapansin ni Don Ricardo na tuwing Lunch Break (12:00 PM hanggang 1:00 PM), nawawala si Mang Ruben. Hindi ito matagpuan sa Drivers’ Lounge. Hindi rin ito sumasagot sa tawag. At pagbalik nito ng ala-una, laging pawisan, humihingal, at amoy araw. “Ruben!” sigaw ni Don Ricardo pagpasok niya sa kotse. “Saan ka na naman galing?! Kanina pa kita hinahanap! Sabi ko sa’yo ihanda mo ang kotse ng 12:45 dahil may meeting ako!” “P-Pasensya na po, Sir…” nakayukong sagot ni Mang Ruben, punas-punas ang pawis sa noo. “May… may inasikaso lang po ako sandali.” “Inasikaso?! Ano?! Nagsusugal ka ba? Natutulog sa bangketa? O baka naman may sideline ka gamit ang kotse ko?!” bulyaw ng amo. “Binabayaran kita para maghintay, hindi para magliwaliw! Kapag nawala ka pa ulit bukas ng tanghali, maghanap ka na ng ibang trabaho! Tanggal ka na!” Nanlumo si Mang Ruben. “Opo, Sir. Hindi na po mauulit. Patawad po.” Kinabukasan, nanadya si Don Ricardo. Gusto niyang huliin sa akto ang driver. Pagsapit ng 12:00 PM, nakita niyang dali-daling lumabas si Mang Ruben ng parking lot bitbit ang kanyang lunch box. Hindi ito sumakay ng jeep. Naglakad ito nang mabilis sa ilalim ng tirik na araw. Sinundan siya ni Don Ricardo. Naglakad ang milyonaryo sa mainit at mausok na kalsada—bagay na hindi niya kailanman ginagawa. Lumiko si Mang Ruben sa isang eskinita na puno ng basura at mga nakatambak na construction materials. Medyo liblib ang lugar at halos walang tao. “Huli ka,” bulong ni Ricardo. “Siguro dito siya may ginagawang kalokohan.” Nagtago siya sa likod ng isang poste at inihanda ang cellphone para mag-video bilang ebidensya. Pero natigilan siya sa nakita niya. Tumigil si Mang Ruben sa tapat ng isang sirang pader. Yumuko siya at marahang kumatok sa lupa. Tok. Tok. Tok. Maya-maya, mula sa likod ng mga yero, may lumabas na isang pusa. Isa itong inang pusa—kulay kahel at puti—payat, gusgusin, at halatang pagod. Kasunod nito ang limang maliliit na kuting. Iba-iba ang kulay: may itim, may puti, may may guhit. Nanginginig sila at halos magkakapatong para lang magpainit. Agad umungol ang inang pusa nang makilala ang amoy ni Mang Ruben. Kumindat ito at dahan-dahang lumapit. “O, Mama Cat… nandito na si Tatay,” malambing na sabi ni Mang Ruben, ibang-iba sa boses niya kapag kausap ang amo. Umupo siya sa bangketa at binuksan ang kanyang lunch box. Ang laman: Isang takal ng kanin at isang piraso ng pritong manok na halatang binili lang sa karinderya. Akala ni Don Ricardo ay kakain na si Ruben. Pero hindi. Hinati ni Mang Ruben ang manok. Tinanggal niya ang mga buto nang maingat, dinurog ang laman, at inilagay sa isang lumang takip ng plastic container. Hinati rin niya ang kanin. Ibinigay niya ang halos lahat ng pagkain sa inang pusa at sa limang kuting. “Kain na kayo ha… pasensya na, ito lang ang kaya ni Tatay ngayon,” bulong niya habang maingat na hinahaplos ang ulo ng pusa. Si Mang Ruben? Ang kinain niya ay ilang subo lang ng kanin na sinabawan ng konting mantika ng manok. Wala siyang ulam. Nakatayo lang si Don Ricardo. Ramdam niya ang biglang bigat sa dibdib. Ang driver na pinagbintangan niyang tamad at walang silbi ay naglalakad pala sa ilalim ng araw, tinitiis ang gutom, para pakainin ang isang pusang walang tahanan at limang kuting na walang kalaban-laban. Nakita pa niyang kumuha si Mang Ruben ng tubig sa isang gripo sa gilid ng eskinita at inilagay ito sa takip ng bote para inumin ng mga pusa. “Bukas ulit ha,” sabi ni Ruben. “Babalik ako. Kailangan kong magtrabaho para may pambili tayo ng pagkain n’yo.” Tumayo na siya. Pagharap niya—halos mapaatras siya sa gulat. Nakatayo sa likod niya si Don Ricardo. Pawisan, namumula, at tahimik. “S-Sir?!” nanginginig na sabi ni Mang Ruben. “Papunta na po ako sa kotse! Huwag n’yo po akong tanggalin!” Yumuko siya, handang mapagalitan. Pero naramdaman niya ang kamay ni Don Ricardo sa balikat niya. “Ruben…” mahinang sabi ng amo. “Iyan ba ang dahilan kung bakit ka nawawala tuwing lunch break?” “O-Opo, Sir…” umiiyak na sagot ni Mang Ruben. “Wala po silang ibang aasahan. Kapag hindi ako pumunta, hindi po sila kakain.” Tumingin si Don Ricardo sa limang kuting na nagsisiksikan sa tabi ng kanilang ina. Pagkatapos ay sa halos walang laman na lunch box ni Ruben. Tumulo ang luha niya. “Tara,” sabi ni Don Ricardo. “Saan po, Sir?” “Pupunta tayo sa grocery at pet shop,” sagot niya. “Bibili tayo ng pagkain—para sa’yo, sa pamilya mo, at para sa mga pusang ’yan.” Nanlaki ang mata ni Mang Ruben. “At Ruben,” dagdag ni Don Ricardo, “huwag mo na silang pabayaan dito. Dalhin mo sila. Kung bawal sa inyo, sa garage ko muna sila. Sagot ko na ang pagkain at check-up nila.” “T-Totoo po, Sir?” hagulgol ni Ruben. “Oo,” ngiti ni Ricardo. “At simula ngayon, sabay na tayong kakain sa lunch. Ayokong makita kang inuuna pa ang mga pusa kaysa sa sarili mo.” Sa araw na iyon, hindi lang limang kuting ang nabusog. Nabusog din ang puso ng isang amo na natutunan na ang tunay na yaman ay hindi nasusukat sa pera, kundi sa pusong marunong umunawa at magbahagi.