Alas-singko ng hapon. Oras ng uwian. Oras ng giyera sa Metro Manila.
Sa loob ng MRT-3 Southbound Train, para nang sardinas ang mga pasahero. Balikat sa balikat, mukha sa kilikili. Ang aircon ng tren ay tila sumuko na sa init ng katawan ng mahigit isandaang tao na siksikan sa bawat bagon. Ang amoy ng pawis, pabango, at alcohol ay naghahalo-halo sa hangin.
Sa isang sulok ng tren, nakatayo si Mina, 23-anyos, isang 4th Year Veterinary Medicine student. Yakap-yakap niya ang kanyang mabigat na backpack na puno ng libro tungkol sa Animal Anatomy at Surgery. Pagod na pagod siya galing sa duty sa University Vet Hospital. Gusto na lang niyang umuwi, humiga, at matulog.
Paparating ang tren sa Guadalupe Station. Nasa gitna sila ng Guadalupe Bridge. Sa labas ng bintana, makikita ang maruming Pasig River at ang mabagal na daloy ng trapiko sa EDSA.
Biglang tumigil ang tren sa gitna ng tulay. Signal stop.
“Hay naku, sira na naman ba?” reklamo ng isang ale.
“Ang init! Pakilakasan naman ang aircon!” sigaw ng isang lalaki.
Sa gitna ng mga reklamo, isang matinis na tili ang umalingawngaw.
“AHHHHHHH! TULONG! MANGANGANAK NA AKO!”
Natigilan ang lahat. Nagkagulo sa gitnang bahagi ng bagon. Isang buntis na babae, si Aling Sarah, ang biglang napaluhod sa sahig habang hawak ang kanyang tiyan. Namumutla siya at tagaktak ang pawis. Kasama niya ang kanyang asawa na si Mang Berting, na taranta at hindi alam ang gagawin.
“Diyos ko! Lumalabas na! Pumutok na ang panubigan!” sigaw ni Berting. “Tulong! May doktor ba dito?! May nurse?!”
Nagtinginan ang mga pasahero. Walang sumasagot. Ang iba ay naglabas ng cellphone para mag-video (na agad sinaway ng iba), ang iba ay lumayo sa takot.
“May doktor ba?! Parang awa niyo na!” iyak ni Berting.
Kinabahan si Mina. Vet Med student lang siya. Aso, pusa, at baka ang pasyente niya, hindi tao. Pero nang makita niya ang mukha ng ginang na namimilipit sa sakit at ang takot sa mata ng asawa nito, alam niyang hindi siya pwedeng magbulag-bulagan. Mammals are mammals, bulong niya sa sarili. Pareho lang ang basic physiology.
Tinaas ni Mina ang kamay niya. “Excuse me! Daan! Padaanin niyo ako!”
Hinawi niya ang mga tao. Lumapit siya kay Aling Sarah.
“Hindi po ako doktor ng tao,” nanginginig na sabi ni Mina. “Veterinary student po ako. Pero may alam po ako sa panganganak. Tutulong po ako.”
“Kahit ano na Miss! Iligtas mo ang mag-ina ko!” sagot ni Berting.
Agad na gumana ang clinical instincts ni Mina.
“Kailangan ko ng espasyo! Umatras kayong lahat!” utos ni Mina. Ang boses niyang mahinhin ay naging boses ng isang kumander. “Lahat ng lalaki, tumalikod kayo! Gumawa kayo ng pader para may privacy si Nanay!”
Agad namang sumunod ang mga lalaking pasahero. Tumalikod sila at naghawak-kamay para takpan ang view.
“Sino may malinis na panyo? Alcohol? Tubig? Pahingi ako!” sigaw ni Mina.
Bayanihan. Agad nagliparan ang mga panyo, wet wipes, at alcohol mula sa mga pasahero. Inilatag ni Mina ang mga malilinis na jacket sa sahig ng tren para higaan ni Aling Sarah.
“Nay, hinga lang nang malalim. Huwag kang pipigil. Kapag sumakit, umire ka,” utos ni Mina habang nagdidisinfect ng kamay.
“Ahhhhhhh! Lalabas na!” sigaw ni Aling Sarah.
Sumilip si Mina. Crowning na. Nakikita na ang ulo ng bata.
Ang tren ay umuga nang kaunti habang unti-unting umuusad, pero hindi ito ininda ni Mina. Nakapokus siya sa “pasyente.”
“Sige Nay! Ire! Isa pa!”
Sa isang malakas na ire, lumabas ang ulo ng sanggol. Pero sa halip na matuwa, nanlaki ang mata ni Mina.
Tumigil ang mundo niya.
Ang bata ay kulay asul. Cyanotic.
At sa leeg nito, may nakapulupot na makapal na umbilical cord.
Nuchal Cord.
Hindi makahinga ang bata. Kung hihilahin niya ito palabas nang pilit, pwedeng maputol ang cord o masakal lalo ang bata. Ito ang delikadong sitwasyon na pinag-aralan nila sa Animal Obstetrics.
“Bakit hindi umiiyak?” tanong ni Berting, kinakabahan. “Bakit ang tahimik?”
“Shhh. Wait lang po,” sabi ni Mina, pinipilit pakalmahin ang sarili kahit gusto na niyang himatayin sa kaba.
Page: SAY – Story Around You | Original story.
Naalala ni Mina ang turo ng kanyang propesor sa pagpapaanak ng mga tuta at baka na may cord coil. Huwag hihilahin. Hanapin ang luwag. I-slide.
Dahan-dahang ipinasok ni Mina ang kanyang daliri sa pagitan ng leeg ng sanggol at ng pusod. Masikip. Sobrang sikip.
Ang mga pasahero ay tahimik na nagdadasal. Rinig lang ang ugong ng tren at ang mabibigat na hininga ni Aling Sarah. Nasa gitna sila ng Guadalupe Bridge, nakabitin sa pagitan ng langit at lupa, naghihintay ng himala.
“Kaya mo ‘yan, baby. Hinga,” bulong ni Mina.
Naramdaman niya ang pulso sa cord. Mahina na.
Gamit ang kanyang kaalaman sa anatomy, maingat na inikot ni Mina ang kanyang daliri. Hinanap niya ang slack. Nakakita siya ng kaunting luwag. Dahan-dahan, parang nagdidisarma ng bomba, hinila niya ang cord paluwag at ipinalusot ito sa ulo ng bata.
Slip.
Natanggal ang pagkakapulupot!
“Ire na Nay! Ngayon na!” sigaw ni Mina.
Umire si Aling Sarah sa huling pagkakataon. Tuluyan nang lumabas ang katawan ng sanggol. Isang malusog na batang lalaki.
Pero hindi pa rin ito umiiyak. Hindi pa rin humihinga. Asul pa rin.
“Patay ba? Patay ba ang anak ko?!” hysteria ni Aling Sarah.
“Hindi!” sagot ni Mina.
Inalala niya ang ginagawa sa mga newborn puppies na hindi humihinga. Stimulation.
Binaligtad ni Mina ang bata nang bahagya para matanggal ang fluid sa ilong at bibig. Kumuha siya ng malinis na panyo at mabilis pero maingat na kinuskos ang likod ng sanggol. Rub vigorously. Kailangang magising ang lungs. Kailangang maramdaman ng bata ang lamig para huminga siya.
Rub. Rub. Rub.
“Hinga, baby! Please, huminga ka!” bulong ni Mina habang kinukuskos ang likod ng bata. Ang kanyang mga luha ay tumutulo na sa mukha ng sanggol. “Parang awa mo na…”
Isang segundo… Dalawang segundo… Tatlong segundo ng nakakabinging katahimikan.
At biglang…
“UHAAAA! UHAAAA! UHAAAA!”
Isang malakas na iyak! Ang pinakamagandang musika sa pandinig ng lahat.
Biglang nagbago ang kulay ng bata. Mula sa asul, naging mapula-pula na ito. Buhay!
“Umiiyak na! Buhay ang bata!” sigaw ng isang pasahero.
Nagpalakpakan ang buong bagon. May mga naghiyawan sa tuwa. Ang mga lalaking nakatalikod ay napalingon at napangiti. Si Mang Berting ay napaluhod at niyakap ang binti ni Mina.
“Salamat… Salamat, Doktora…” iyak ni Berting.
“Hindi po ako Doktora…” ngiti ni Mina habang nanginginig ang mga kamay, inaabot ang bata sa ina. “Vet student lang po.”
“Para sa amin, ikaw ang pinakamagaling na doktor sa mundo,” sagot ni Aling Sarah habang yakap ang kanyang bagong silang na sanggol.
Sakto namang dumating ang tren sa Buendia Station. Bumukas ang pinto.
Agad na sumalubong ang mga security guard at medical team na tinawagan ng driver ng tren. Inalalayan nila si Aling Sarah at ang bata palabas. May nakaabang na ambulansya sa baba.
Bago isakay sa stretcher, lumingon si Mang Berting kay Mina.
“Miss, anong pangalan mo? Anong ipapangalan namin sa kanya?”
Napangiti si Mina, punas-pawis at may mantsa ng dugo sa kanyang puting uniform.
“Mina po. Romina.”
“Romino,” sabi ni Mang Berting. “Romino ang ipapangalan namin sa kanya. Ang batang ipinanganak sa tulay ng Guadalupe.”
Nang umalis na ang medics, naiwan si Mina sa loob ng tren. Ang mga pasahero ay isa-isang lumapit sa kanya para magpasalamat, kamayan siya, at punasan ang dumi sa damit niya. May nag-abot ng tubig, may nag-abot ng pamasahe.
Umupo si Mina sa sahig, pagod na pagod pero puno ang puso.
Tiningnan niya ang kanyang mga kamay. Ito ang mga kamay na sanay humawak ng aso at pusa. Pero ngayong araw, napatunayan niya na ang pagliligtas ng buhay ay walang pinipiling species. Tao man o hayop, ang bawat hininga ay mahalaga.
Sa gitna ng magulo, mainit, at siksikang MRT, isang himala ang nangyari. At si Mina, ang beterinaryo ng hinaharap, ay umuwi na baon ang isang kwentong hinding-hindi niya makakalimutan:
Na minsan, ang pagiging bayani ay hindi nangangailangan ng lisensya, kundi lakas lang ng loob at pusong handang tumulong sa gitna ng riles ng buhay.