Tumikhim si Tito George at tinaas ang mikropono. Tumahimik ang buong Grand Ballroom. Ang ilaw ay nakatutok sa kanya—isang lalaking naka-barong na halatang nakainom na, namumula ang pisngi, at may ngiting parang may lihim na pasabog.
“Magandang gabi sa inyong lahat!” sigaw niya. “Ako ang ama—este, stepfather—ng bride!”
May mga pumalakpak. May mga natawa. Si Trisha, nakaupo sa tabi ng bagong asawa, ay tila sabik na sabik, nakangiti nang malaki na para bang alam na niya ang susunod na sasabihin.
“Napakalaking karangalan para sa akin,” pagpapatuloy ni Tito George, “na makita ang aking anak na ikinakasal sa isang mabuting lalaki.”
Tumango ang groom.
Nakangiti rin ang nanay ni Rina—pero may kaba sa mga mata.
“Bilang ama,” dugtong ni Tito George, “gusto kong magbigay ng espesyal na regalo sa bagong kasal.”
May mga “ooh” at “aah” mula sa mga bisita.
Dahan-dahang huminga si Rina. Hindi niya alam kung bakit, pero biglang may kumurot sa dibdib niya—isang pakiramdam na may mali.
“At ang regalong ito,” sabay turo ni Tito George sa screen sa likod, “ay isang BAHAY.”
Biglang lumabas sa LED screen ang litrato ng bahay ni Rina—ang bahay na pinaghirapan niya ng sampung taon. Ang bahay na alam ng lahat na kanya.
Nagulat ang mga bisita.
“Wow!”
“Sosyal!”
“Swerte naman ng couple!”
Nanigas si Rina sa kinauupuan niya.
“Ibinibigay ko,” malakas na sabi ni Tito George, “ang bahay sa Laguna bilang panimula ng kanilang pagsasama!”
Nagtilian ang ilan.
Tumayo si Trisha, umiiyak sa tuwa, at yumakap kay Tito George.
“Salamat, Daddy!” sigaw niya.
Sa gitna ng palakpakan, dahan-dahang tumayo si Rina.
Tahimik siyang naglakad papunta sa gitna ng ballroom. Sa bawat hakbang, parang bumabalik sa isip niya ang lahat—ang overtime sa London, ang mga Pasko na mag-isa, ang bawat remittance na ipinadala niya nang buong tiwala.
Kinuha niya ang mikropono mula kay Tito George.
“Hindi,” malinaw at kalmadong sabi ni Rina.
Parang may pinindot na mute button sa buong bulwagan.
“Ha?” gulat na tanong ni Tito George. “Ano’ng ibig mong sabihin?”
Huminga nang malalim si Rina.
“Hindi mo puwedeng ibigay ang bahay ko,” mariin niyang sabi. “Dahil hindi iyo ‘yon.”
Nagkagulo ang bulungan.
“Ano raw?”
“Bahay niya?”
“Akala ko kanila ‘yon?”
Namumutla si Trisha. “Ate… joke lang ‘to, ‘di ba?”
Tumingin si Rina sa kanya—hindi galit, kundi malinaw at pagod.
“Hindi ito biro.”
Humawak si Tito George sa mikropono. “Rina, huwag kang gumawa ng eksena. Araw ‘to ng kapatid mo.”
“Eksena?” ulit ni Rina. “Ikaw ang gumawa ng eksena nang ipamigay mo ang hindi sa’yo.”
May mga bisitang nagsimulang kumuha ng cellphone. Ramdam ang tensyon.
“Para malinaw sa lahat,” malakas na sabi ni Rina, “ang bahay sa Laguna ay binili ko gamit ang sahod ko bilang OFW Nurse. Nasa pangalan ko ang titulo. Lahat ng bayarin—ako ang nagbabayad. Wala kayong karapatan dito.”
Nanay niya ang sumingit, nanginginig ang boses.
“Anak… maawa ka naman. Magkapatid kayo.”
Tumingin si Rina sa ina. May lungkot sa mata niya.
“Ma, sampung taon akong umintindi. Sampung taon akong nagpadala. Pero hindi ibig sabihin no’n, puwede na ninyo akong abusuhin.”
Napaupo si Trisha, umiiyak na.
“Pinasisiraan mo kami sa harap ng lahat!” sigaw niya.
Umiling si Rina.
“Hindi. Lumalabas lang ang katotohanan.”
Humakbang palapit si Tito George, galit na galit.
“Wala kang utang na loob! Pinatira ka namin—”
“Pinatira ko kayo,” putol ni Rina. “At oras na para tapusin ‘yon.”
Tumuro siya sa mga security personnel ng hotel.
“Please escort them out of my property after this event.”
Nagulantang ang lahat.
“PALAYASIN?!” sigaw ni Tito George. “Wala kang puso!”
Ngumiti si Rina—isang ngiting matagal nang pinipigil.
“Meron. At ngayon ko lang ginamit para sa sarili ko.”
Tahimik na inilapag ni Rina ang mikropono sa mesa.
Naglakad siya palabas ng ballroom—habang naiwan ang isang kasal na nabalot ng katahimikan at kahihiyan.
ANG PAG-UWI SA SARILING BAHAY
Kinabukasan, maagang dumating si Rina sa Laguna. May dala siyang locksmith at abogado.
Pagbukas ng gate, sinalubong siya ng mga matang galit.
“Wala kang karapatan!” sigaw ni Tito George.
Tahimik na inabot ng abogado ang mga papeles.
“May eviction notice po kayo. May 24 oras para umalis.”
Nanay ni Rina ay umiiyak.
“Anak… saan kami pupunta?”
Huminga nang malalim si Rina.
“Ma, tutulungan kita. Pero hindi na dito. Hindi na sa bahay ko.”
Tahimik siyang tumayo sa sala—ang sala na siya ang nagdisenyo sa isip habang nag-o-overtime sa London. Ngayon, muli niya itong binawi.
ANG SIMULA NG HANGGANAN
Makalipas ang ilang buwan, bumalik si Rina sa London—pero ibang Rina na siya. Hindi na siya ang babaeng laging nagbibigay kahit nauubos.
Ang bahay sa Laguna ay pina-rent niya.
Ang kita? Para sa sarili niya.
Isang gabi, may natanggap siyang mensahe mula sa nanay niya.
Patawad, anak. Ngayon ko lang naintindihan.
Hindi siya agad sumagot. Pero ngumiti siya—hindi dahil nanalo siya, kundi dahil natutunan niyang hindi masama ang magsabi ng HINDI.
Dahil minsan, ang pinakamatapang na regalo ay hindi bahay…
kundi hangganan.
WAKAS.