Humalakhak ang mga amiga ni Donya Margarita habang pinapanood si Elena na nakayuko sa lababo, basa ang manggas, nangingitim ang kuko sa grasa ng pinggan.
“Grabe, Margarita,” sabi ng isa. “Hindi ko akalaing ganyan ang mapapangasawa ng anak mo.”
“Sayang ang lahi,” sagot ni Margarita na may ngising puno ng panlalait. “Pero ano bang aasahan mo sa babaeng galing sa wala?”
Nanatiling tahimik si Elena.
Hindi siya sumagot.
Hindi siya umiyak nang malakas.
Pinunasan lang niya ang luha gamit ang likod ng kamay at nagpatuloy sa paghuhugas.
Sa bawat plato na hinahawakan niya, isang alaala ang bumabalik—
kung paano siya pinalaki ng ama na may dangal,
kung paano siya tinuruan na hindi lahat ng laban ay kailangang sagutin agad.
“Princess Elena,” bulong ng alaala sa kanyang isip, boses ng kanyang ama.
“Darating ang araw na ang katahimikan mo ang magsasalita para sa’yo.”
ANG PANAHON NG PAGBABAGO
Sa labas ng kusina, lalong umiingay ang selebrasyon.
May biglang pumasok na balita sa hall:
“Dumating na raw ang espesyal na bisita!”
Nagkagulo ang mga tao.
Tumayo si Donya Margarita, nag-ayos ng buhok, at nagmamadaling lumabas ng kusina.
“Sige, Elena,” malamig niyang sabi. “Tapusin mo ’yan. At huwag kang lalabas. Hindi ka kasama sa gabing ’to.”
Isinara niya ang pinto.
Hindi alam ni Margarita na…
ang gabing iyon ang huling gabi ng kanyang kapangyarihan.
ANG PAGDATING NG PINAKAMAYAMAN
Sa harap ng mansyon, huminto ang isang mahaba at itim na Rolls-Royce na may royal emblem.
Napatahimik ang lahat.
Bumaba ang isang matandang lalaki—tuwid ang tindig, elegante, may presensiyang hindi kayang tumbasan ng kahit sinong bilyonaryo roon.
Bumulong ang mga tao:
“Siya ’yon…”
“Hindi pwede…”
“Ang Chairman ng Valmonte Royal Holdings…”
Si Don Alejandro Valmonte.
Ang pamilyang kinatatakutan ng buong business world.
Isang pangalan na kayang pabagsakin o iahon ang kahit anong imperyo.
Namutla si Donya Margarita.
“Bakit siya nandito?” pabulong niyang tanong sa sarili.
“Hindi ko siya inimbitahan…”
Lumapit si Don Alejandro sa gitna ng ballroom.
Hindi siya ngumiti.
Parang may hinahanap ang kanyang mga mata.
ANG TANONG NA NAGPAHINTO SA LAHAT
Lumapit ang host.
“Isang karangalan po na nandito kayo, Don Alejandro—”
Itinaas ng matanda ang kamay.
“Nasaan si Elena?” tanong niya.
Nagkatinginan ang lahat.
“Elena?” ulit niya, mas matalim ang tinig.
“Nasaan ang apo ng kapatid kong si Don Rafael Valmonte?”
Parang tinamaan ng kidlat si Donya Margarita.
“A-apo?” nanginginig niyang sabi.
Nagkagulo ang mga bisita.
“Anong ibig niyang sabihin?”
“Valmonte? Royal Holdings?”
“Hindi ba… asawa lang ’yon ni Lance?”
ANG PAGBUKAS NG KUSINA
Hindi na naghintay si Don Alejandro.
Siya mismo ang naglakad patungo sa kusina.
Binuksan niya ang pinto.
At doon—
nakita niya si Elena.
Naka-apron.
Namumula ang mata.
Basa ang kamay sa sabon.
Huminto ang mundo.
Nalaglag ang baso mula sa kamay ng isa sa mga bisita.
Tahimik.
Dahan-dahang lumapit si Don Alejandro.
Sa harap ng lahat—
sa harap ng mga mayayaman,
sa harap ng mga nanlait—
YUMUKO SIYA.
Isang malalim, marangal na yuko.
“Patawad, Prinsesa Elena,” wika niya.
“Pinabayaan ka naming saktan.”
Parang gumuho ang buong mansyon.
ANG PAGBUBUNYAG
Nanginginig ang tuhod ni Donya Margarita.
“P-Prinsesa?” nauutal niyang tanong.
Tumayo si Don Alejandro at hinarap ang lahat.
“Si Elena ay nagmula sa angkan ng Valmonte,” paliwanag niya.
“Isang pamilya na mas matanda at mas mayaman kaysa sa alinmang pamilyang narito.”
Napatingin siya kay Margarita.
“Pinili niyang itago ang kanyang pagkatao,” patuloy niya,
“dahil gusto niyang mahalin bilang tao—hindi bilang pangalan.”
Lumapit si Elena, nanginginig ang boses.
“Lolo…” mahina niyang sabi.
Hinawakan ni Don Alejandro ang kamay niya.
“Hindi mo kailangang magtiis,” sabi niya.
“Hindi ka alipin. Hindi ka katulong.”
Huminga siya nang malalim.
“Ikaw ay Prinsesa ng Valmonte.”
ANG PAGBAGSAK NG MATAPOBRENG BIYENAN
Lumuhod si Donya Margarita.
“Hindi ko po alam… patawad…” umiiyak niyang sabi.
Tahimik si Elena.
Hindi galit ang nasa mata niya.
Kundi pagod.
“Alam mo,” wika niya sa wakas,
“hindi kita kinamuhian kahit kailan.”
Tumayo siya nang tuwid.
“Pero hindi mo rin ako minahal.”
Lumapit si Don Alejandro kay Lance, na kakarating lang galing Japan, namumutla sa nakita.
“Kung mahal mo ang asawa mo,” mariing sabi ng matanda,
“ipagtanggol mo siya. Kung hindi—ako mismo ang kukuha sa kanya.”
Lumapit si Lance kay Elena, lumuhod, umiiyak.
“Patawad… hindi kita pinrotektahan…”
Hinawakan ni Elena ang kamay niya.
“Ngayon,” sabi niya,
“matuto tayong magsimula muli—may respeto.”
WAKAS NA MAY ARAL
Ang party na iyon ay hindi na ipinagdiwang si Donya Margarita.
Ito ay naging gabi ng katotohanan.
At si Elena—
mula sa kusina,
patungo sa gitna ng ballroom—
ay tumayo hindi bilang manugang…
kundi bilang Prinsesa na may dangal.