Sa loob ng apatnapung taon, si Mang Tonio ang tinaguriang “Alamat” ng Lim Construction Company.
Kilala siya sa kanyang pulidong gawa. Kapag si Mang Tonio ang humawak ng martilyo at lagari, sigurado kang matibay at maganda ang kalalabasan. Siya ang paboritong Master Carpenter ng may-ari na si Mr. Lim.
Ngunit dumating ang araw na naramdaman ni Mang Tonio ang bigat ng kanyang edad. Masakit na ang kanyang likod, nanginginig na ang kanyang mga kamay, at nanlalabo na ang kanyang mata. Gusto na niyang magpahinga. Gusto na niyang makalaro ang kanyang mga apo sa probinsya at mag-alaga na lang ng manok.
Isang hapon, kumatok siya sa opisina ni Mr. Lim.
“Boss,” panimula ni Mang Tonio. “Magpapaalam na po sana ako. Gusto ko na pong mag-retiro. Pagod na po ang katawan ko.”
Nalungkot si Mr. Lim. “Naku, Tonio. Napakalaking kawalan mo sa kumpanya. Ikaw ang pinakamagaling ko. Wala na bang makakapagpabago ng isip mo? Dodoblehin ko ang sweldo mo.”
Umiling si Mang Tonio. “Hindi na po pera ang kailangan ko, Boss. Oras na po kasama ang pamilya.”
Bumuntong-hininga si Mr. Lim. Tinanggap niya ang desisyon, pero may isa siyang hiling.
“Sige, Tonio. Papayagan kitang mag-retiro at ibibigay ko ang buong retirement pay mo. Pero may hihilingin akong isang pabor. Isang huling pabor.”
“Ano po ‘yun, Boss?”
“Ipagtayo mo ako ng isang bahay. Isa lang. Sa bakanteng lote sa Sunrise Village. Pagkatapos nun, malaya ka na.”
Napakamot ng ulo si Mang Tonio. Gustong-gusto na niyang umalis, pero nahihiya siyang tumanggi sa Boss niya.
“Sige po, Boss,” napipilitang sagot ni Tonio. “Pero ito na po ang huli.”
Nagsimula ang proyekto. Pero sa pagkakataong ito, iba si Mang Tonio. Wala ang kanyang dating sigla at passion.
Ang nasa isip niya ay: “Bwisit naman. Aalis na nga ako, pinatrabaho pa ako. Gusto ko nang matapos ‘to.”
Dahil minamadali niya ang trabaho, nagsimula siyang mandaya.
Sa halip na bumili ng Class A na kahoy para sa pundasyon, bumili siya ng mumurahin at marupok na coco lumber.
“Pwede na ‘yan, pipinturahan naman,” bulong niya.
Sa halip na gumamit ng mamahaling semento at bakal, tinipid niya ang halo.
“Okay na ‘yan, hindi naman ako ang titira,” katwiran niya.
Ang mga pinto ay hindi pantay. Ang mga bintana ay hindi selyado. Ang bubong ay kulang sa sealant. Kung titingnan sa malayo, mukhang maganda ang bahay. Pero kung susuriing mabuti ng isang eksperto, isa itong “time bomb.” Marupok. Madaling masira.
Ito ang pinakapangit na trabahong ginawa ni Mang Tonio sa buong buhay niya.
Wala siyang pakialam sa kalidad. Ang mahalaga lang sa kanya ay matapos na ito para makauwi na siya.
Makalipas ang tatlong buwan, natapos ang bahay.
Dumating si Mr. Lim para sa final inspection.
Nakatayo si Mang Tonio sa harap ng pinto, hawak ang kanyang toolbox. Handa na siyang umalis. Inasahan niyang sisitahin siya ng Boss sa mga mali-maling gawa, pero handa na siyang magdahilan.
“Tapos na po, Boss,” sabi ni Mang Tonio. “Pwede na po ba akong umalis?”
Ngumiti si Mr. Lim. Hindi nito inikot ang bahay. Hindi nito chineck ang mga dingding.
Sa halip, dumukot si Mr. Lim sa kanyang bulsa. Inilabas niya ang isang gintong susi na may pulang ribbon.
Hinawakan niya ang kamay ni Mang Tonio at inilagay ang susi sa palad ng matanda.
“Tonio,” madamdaming sabi ni Mr. Lim. “Maraming salamat sa apatnapung taon ng katapatan at husay. Dahil dyan, ito ang regalo ko sa’yo.”
Natigilan si Mang Tonio. “P-Po?”
Itinuro ni Mr. Lim ang bahay—ang bahay na tinipid, minadali, at dinaya.
“Sa iyo na ang bahay na ito, Tonio. Ito ang retirement gift ko sa’yo. Gusto kong dito ka tumira kasama ang pamilya mo nang payapa at komportable.”
Parang binagsakan ng langit at lupa si Mang Tonio.
Namutla siya. Nanginig ang kanyang tuhod. Halos mabitawan niya ang susi.
Kung alam lang sana niya…
Kung alam lang sana niya na siya pala ang titira sa bahay na iyon, ginawa sana niya itong perpekto!
Ginamit sana niya ang pinakamatibay na kahoy.
Pinaganda sana niya ang finishing.
Sinisigurado sana niyang walang tulo ang bubong.
Pero huli na ang lahat.
Nakatayo siya ngayon sa harap ng bahay na siya mismo ang sumira. Alam niyang sa unang bagyo, tutulo ang bubong. Alam niyang sa ilang taon, aanayin ang sahig. Alam niyang hindi ito tatagal.
At wala siyang ibang pwedeng sisihin kundi ang sarili niya.
Umalis si Mr. Lim na nakangiti, iniisip na napasaya niya ang kanyang tauhan. Naiwan si Mang Tonio na nakatingin sa kanyang “obra”—isang monumento ng kanyang pagmamadali at kawalan ng malasakit.
Sa huli, natutunan ni Mang Tonio ang pinakamasakit na leksyon sa buhay:
Araw-araw, tayo ay mga karpintero ng sarili nating buhay. Nagpupukpok tayo ng pako, naglalagay ng pader, at nagtatayo ng bubong sa pamamagitan ng ating mga desisyon at gawa.
Kapag dinaya mo ang trabaho mo ngayon dahil akala mo ay makakalusot ka, tandaan mo: IKAW din ang titira sa bahay na binubuo mo. Kaya gawin mo ang lahat nang may husay, dahil ang bukas ay titirahan ng kung anong itinatayo mo ngayon.
Ẩn bớt
ISANG KARPINTERO ANG NAGPAALAM SA KANYANG BOSS NA GUSTO NA NIYANG MAG-RETIRO UPANG MAKAPILING ANG KANYANG PAMILYA. NANGHINAYANG ANG BOSS DAHIL SIYA ANG PINAKAMAGALING NILANG TRABAHO. NAKIUSAP ANG BOSS NG ISANG HULING PABOR: “GUMAWA KA PA NG ISANG HULING BAHAY.” PUMAYAG ANG KARPINTERO, PERO LABAG ITO SA LOOB NIYA
