Si Mark ay ang depinisyon ng isang “perfect candidate.”
Nagtapos siya bilang Magna Cum Laude sa isang prestihiyosong unibersidad. Puno ang kanyang resume ng mga seminars, awards, at leadership experiences. Ngayong araw, nakatakda ang kanyang Final Interview sa Zenith Corp, ang pinakamalaking kumpanya sa lungsod. Ito ang pangarap niyang trabaho.
Para sa araw na ito, hindi nagtipid si Mark. Suot niya ang isang Italian suit na nagkakahalaga ng sampung libong piso. Ang kanyang sapatos ay makintab na leather, at ang kanyang buhok ay pomaded nang maayos.
Pagpasok niya sa lobby ng building, ramdam niya ang tingin ng mga tao. Naglalakad siya nang may yabang at kumpyansa. Hawak niya ang kanyang cellphone sa kanang kamay habang kausap ang kanyang kaibigan, at isang briefcase naman sa kaliwa.
“Oo, pare. Mani lang ‘to,” pagmamalaki ni Mark sa telepono. “Ako ang top pick. Formality na lang ang interview na ‘to. Sigurado, bukas Manager na ako.”
Dahil nakatingin siya sa taas at busy sa pakikipag-usap, hindi niya napansin ang dinadaanan niya.
Sa gitna ng lobby, may isang matandang lalaki. Nakasuot ito ng kupas na polo shirt, lumang pantalon, at tsinelas na goma. May hawak itong basahan at isang baso ng kape. Mukha itong janitor na nagpapahinga.
BLAG!
Nabangga ni Mark ang matanda.
Dahil sa lakas ng impact, natapon ang mainit na kape sa sahig. Tumalsik ang ilang patak sa makintab na sapatos ni Mark.
Nabitawan ng matanda ang basahan. “Naku, pasensya na iho…”
Sa halip na tulungan ang matanda o magtanong kung ayos lang ito, biglang sumabog ang galit ni Mark.
“Ano ba?!” sigaw ni Mark. Umalingawngaw ang boses niya sa lobby.
Tinignan niya ang kanyang sapatos na may kaunting mantsa ng kape. Namula siya sa inis.
“Bulag ka ba, Tanda?!” bulyaw ni Mark. “Ang laki-laki ng dinadaanan, humaharang ka! Tignan mo ang ginawa mo sa sapatos ko! Alam mo bang mas mahal pa ito sa sweldo mo sa isang buwan?!”
Yumuko ang matanda, pinulot ang baso at basahan. “Pasensya na, hindi kita napansin. Lilinisin ko na lang…”
“Huwag na!” tabig ni Mark. “Baka lalo mo pang dumihan! Tabi! May importante akong meeting. Hindi ko pwedeng sayangin ang oras ko sa tulad mo.”
Inirapan ni Mark ang matanda, pinagpag ang kanyang pantalon, at dire-diretsong naglakad papunta sa elevator. Hindi na siya lumingon.
Sa isip ni Mark: “Nakakabwisit. Bakit ba pinapapasok ang mga tatanga-tangang empleyado sa ganitong kumpanya? Kapag naging Manager ako, ipapatanggal ko ‘yan.”
Pagdating niya sa 30th Floor, sinalubong siya ng secretary.
“Mr. Mark Cruz? Hinihintay na po kayo sa loob.”
Pumasok si Mark sa Executive Boardroom. Malamig ang aircon. Malawak ang kwarto. Sa dulo ng mahabang mesa, may isang leather swivel chair na nakatalikod. Nakaharap ito sa bintana na may view ng buong city.
“Good morning, Sir,” bati ni Mark gamit ang kanyang pinaka-propesyonal na boses. “I am Mark Cruz, ready for the interview.”
Dahan-dahang umikot ang upuan.
Nang humarap ang Chairman, nanlaki ang mga mata ni Mark. Nanigas ang kanyang tuhod. Parang tumigil ang pagtibok ng puso niya.
Ang Chairman ay walang iba kundi ang matandang lalaki sa lobby.
Suot pa rin nito ang kupas na polo at tsinelas. Pero sa pagkakataong ito, wala na ang basahan. Ang hawak niya ay ang resume ni Mark.
“G-Good morning… Sir…” nanginginig na bati ni Mark. “K-Kayo po?”
Seryoso ang mukha ng Chairman. Ibinaba niya ang resume sa mesa.
“Mr. Cruz,” panimula ng Chairman. “Binasa ko ang resume mo. Impressive. Magna Cum Laude. Student Council President. Top of the class.”
“S-Salamat po, Sir,” pautal-utal na sagot ni Mark. “Sir, tungkol po kanina… gusto ko pong mag-sorry. H-Hindi ko po alam na kayo ang may-ari. Akala ko po kasi…”
“Akala mo kasi ano?” putol ng Chairman. “Akala mo tagalinis lang ako?”
Natahimik si Mark. Gusto niyang lamunin siya ng lupa sa hiya.
Tumayo ang Chairman at naglakad palapit kay Mark.
“Alam mo ba kung bakit ako nakasuot ng ganito tuwing hiring season?” tanong ng Chairman.
“H-Hindi po, Sir.”
“Dahil gusto kong makita ang tunay na ugali ng mga taong papasok sa kumpanya ko,” paliwanag ng matanda. “Madaling magpanggap na mabait kapag alam mong Boss ang kausap mo. Lahat kayo, kayang-kayang ngumiti at maging magalang dito sa loob ng opisina. Pero ang tunay na karakter ng tao ay lumalabas kapag kaharap niya ang mga taong sa tingin niya ay walang pakinabang sa kanya.”
Tinuro ng Chairman ang sapatos ni Mark.
“Kanina sa lobby, nabunggo mo ako. Aksidente iyon. Pero ang reaksyon mo ay hindi aksidente. Pinili mong manigaw. Pinili mong manghamak. Pinili mong maging bastos dahil ang tingin mo sa akin ay hamak na janitor lang na hindi deserving ng respeto mo.”
“Sir, stressed lang po ako…” depensa ni Mark.
“Stress reveals character, Mr. Cruz. It doesn’t excuse it,” madiin na sagot ng Chairman.
Kinuha ng Chairman ang resume ni Mark at dahan-dahan itong pinunit sa gitna.
RIIIP.
Parang pinunit din ang puso ni Mark.
“Sa kumpanyang ito, hindi kami naghahanap ng pinakamatalino lang. Naghahanap kami ng tao. Ang skills, natututunan ‘yan. Ang talino, nahahasa ‘yan. Pero ang ugali? Mahirap baguhin ‘yan.”
Itinapon ng Chairman ang punit na papel sa basurahan.
“You may leave now. Huwag ka nang mag-alala sa ‘important meeting’ mo. Tapos na.”
Walang nagawa si Mark kundi yumuko at lumabas ng kwarto. Ang kanyang mamahaling suit, ang kanyang diploma, at ang kanyang latin honors ay walang nagawa para isalba siya.
Pagbaba niya sa lobby, nakita niya ang tunay na janitor na nagwawalis. Sa pagkakataong ito, tumabi si Mark at nagbigay-daan. Pero huli na ang lahat.
Umuwi si Mark na bitbit ang pinakamahalagang leksyon na hindi itinuro sa unibersidad:
Ang sukatan ng tunay na pagkatao ay hindi kung paano ka tumayo sa harap ng mga hari, kundi kung paano ka yumuko para tulungan ang mga nasa laylayan.