“Mula noong araw na iyon, hindi na ito isang malabong panaginip.”
Pangarap na may direksyon na.
Bawat umaga, habang naglalakad si Lito papuntang paaralan, hindi na lang eroplano ang tinitingala niya. Tinitingala na rin niya ang sarili niyang hinaharap—isang hinaharap na alam niyang hindi ibibigay nang madali.
Nang makauwi siya kinagabihan, nadatnan niya ang tatay niyang si Mang Ruben na nag-aayos ng sirang upuan sa ilalim ng ilaw ng gasera. Pawis na pawis ito, may pilas ang damit, at halatang pagod.
“Tay…” maingat na tawag ni Lito.
“Hmm?” sagot ng ama, hindi tumitingin.
“Gusto ko pong mag-pilot balang araw.”
Tumigil ang kamay ng ama.
Tahimik ang buong bahay. Naririnig lang ang kuliglig at ang mahinang pag-alog ng ilog sa labas.
“Alam mo ba kung gaano kamahal ’yon?” tanong ng ama, mababa ang boses.
“Opo,” sagot ni Lito. “Pero handa po akong magtrabaho. Maghihintay. Magtitiis.”
Napabuntong-hininga si Mang Ruben. Hindi siya tumawa. Hindi rin siya nagalit.
Sa halip, tumingin siya sa anak—at sa unang pagkakataon, hindi bata ang nakita niya, kundi isang lalaking may paninindigan.
“Kung ’yan ang pangarap mo,” sabi niya, “hindi kita pipigilan. Pero huwag kang susuko kapag nahirapan ka.”
Tumango si Lito, may luha sa mata.
Kinabukasan, nagsimula na ang laban.
ANG MGA TAONG WALANG NAKAKAKITA
Pagkatapos ng high school, hindi agad nakapag-enroll si Lito sa kolehiyo. Wala silang pera. Kaya nagtrabaho muna siya.
Sa umaga—fast food crew.
Sa hapon—tagabuhat ng galon ng tubig.
Sa gabi—helper sa construction.
May mga araw na halos hindi na siya makatayo sa pagod. May mga gabing umiiyak siya sa likod ng barung-barong nila, hawak ang lumang notebook na puno ng calculations, formulas, at listahan ng flight schools.
Isang beses, may narinig siyang usapan ng mga katrabaho.
“Pilot? Siya?” tawa ng isa. “Ni pamasahe nga, wala.”
Hindi sumagot si Lito.
Sanay na siya.
Ang hindi nila alam—habang sila’y natutulog, si Lito ay nag-aaral. Nanood ng libreng online lectures. Nagbasa ng manuals na hiniram lang. Nag-ipon ng piso kada piso.
Minsan, may dumating na liham.
STEM SCHOLARSHIP GRANTED.
Hindi makapaniwala si Lito. Tumakbo siya pauwi, halos madapa sa daan.
“Ma! Tay!” sigaw niya. “May scholarship ako!”
Nagyakapan silang tatlo, umiiyak.
Pero alam ni Lito—simula pa lang iyon.
ANG UNANG PAGKABIGO
Sa flight school, siya ang pinaka-payat, pinaka-lumang sapatos, at pinakakaunting gamit.
“First time mo?” tanong ng instructor.
“Opo, Sir.”
Sa unang flight exam, nanginginig ang kamay niya.
At bumagsak siya.
“Sorry, Lito,” sabi ng examiner. “You lack confidence.”
Parang may humila sa puso niya pababa.
Sa gabing iyon, umupo siya sa gilid ng runway, pinagmamasdan ang mga eroplano.
“Baka hindi talaga para sa akin,” bulong niya.
Pero naalala niya ang tatay niya. Ang nanay niya. Ang batang siya na nakatingala sa langit.
Kinabukasan, bumalik siya.
“Sir,” sabi niya sa instructor, “pwede po bang subukan ulit?”
Ngumiti ang instructor.
ANG HANGGANAN NG PAGOD
May mga araw na wala na siyang makain. May mga gabing halos himatayin siya sa puyat.
Dumating ang panahon na wala na siyang pambayad sa board exam.
Umupo siya sa labas ng testing center, hawak ang papel ng requirements.
Umiiyak siya.
Isang matandang lalaki ang lumapit.
“Bakit ka umiiyak, iho?”
“Nangangarap po ako… pero parang kulang ang lakas ko.”
Tahimik ang matanda.
“Iho,” sabi nito, “ang eroplano ay hindi lumilipad dahil magaan—kundi dahil nilalabanan nito ang hangin.”
Parang may gumising sa kanya.
Kinabukasan, may tumawag.
Isang anonymous sponsor.
Isang dating piloto na nakakita ng records niya.
Isang taong naniwala.
ANG ARAW NG PAGLIPAD
Makalipas ang halos sampung taon, isang pangalan ang tinawag sa board:
“Lito Ramirez—PASSED.”
Hindi siya sumigaw.
Hindi siya tumalon.
Lumuhod lang siya.
ANG PINAKAMAHALAGANG BIYAHE
Unang flight assignment niya.
Hiniling niya ang isang bagay.
“Sir,” sabi niya sa airline manager, “pwede po bang isama ang mga magulang ko bilang pasahero?”
Nang mag-take off ang eroplano, hawak ng nanay niya ang kamay ng tatay niya.
Si Lito, nasa cockpit, ngumiti.
“Ma… Tay… dati, pinapanood ko lang ’to mula sa lupa.”
Huminga siya nang malalim.
“Ngayon, kayo ang isinakay ko.”
WAKAS NG SIMULA
Hindi kayang pigilan ng kahirapan ang taong may malinaw na pangarap.
Hindi kayang patayin ng pagod ang pusong ayaw sumuko.
Ang langit ay hindi para sa mayaman—
ito ay para sa hindi bumibitaw.