Tanghaling tapat at sunog na ang balat ni Aling Rosa sa paglalako ng kakanin. Pawisan, uhaw, at pagod na pagod, ang tanging nasa isip niya ay ang malamig na tubig sa kanilang refrigerator at ang panonood ng kanyang paboritong drama sa hapon para makalimot sa hirap ng buhay.
Si Aling Rosa ay bingi. May kapansanan siya sa pandinig mula pa noong ipinanganak ang anak niyang si Popoy. Nakakarinig naman siya ng kaunti, pero puro ugong lang at hindi niya naiintindihan ang mga salita kung hindi siya nakatingin sa bibig ng kausap. Lip reading at sign language ang lengguwahe nila ng kanyang dose-anyos na anak.
Pagpasok niya ng bahay, laking gulat niya.
Ang kanilang Samsung na ref na pinag-ipunan niya ng tatlong taon… wala na.
Ang kanilang Flat Screen TV na napanalunan nila sa raffle sa barangay… wala na rin.
Sa pwesto ng mga ito, may nakalagay na ibang gamit.
Isang lumang refrigerator na kulay puti pero naninilaw na at may gasgas sa pinto.
At isang taba-ching ching na TV (CRT TV) na kasing-bigat ng hollow block at may antena sa ibabaw.
Nandoon si Popoy, nagpupunas ng “bagong” lumang ref.
Nandilim ang paningin ni Aling Rosa. Ang akala niya, niloko sila ng anak niya. Akala niya ay ibinenta ni Popoy ang mga mamahaling gamit para lustayin sa computer games o barkada, at pinalitan ng mga basurang galing sa surplus.
“POPOY!” sigaw ni Aling Rosa. Garalgal at malakas ang boses niya, tipikal sa mga taong hindi naririnig ang sarili.
Lumapit siya sa anak at nag-sign language nang mabilis at padabog.
(Saan galing ang mga basurang ‘to?! Nasaan ang gamit natin?!) senyas ni Rosa, habang tumutulo ang luha sa galit. (Pinaghirapan ko ‘yun! Bakit mo pinalitan ng luma?!)
Page: ⒸSAY – Story Around You | Original story.
Yumuko si Popoy. Alam niyang magagalit ang nanay niya.
(Nay, gumagana naman po ‘yan,) senyas ni Popoy. Binuksan niya ang lumang ref. May ilaw. Malamig. (Malamig po ang tubig dyan. Yung TV po, may kulay din. Gumagana lahat.)
Mas lalong nagalit si Rosa. Hinampas niya ang mesa.
(Hindi ‘yan ang tanong ko! Bakit mo ibinenta?! Saan mo dinala ang pera?!)
Akala ni Rosa ay napariwara na ang anak niya. Hirap na hirap na nga sila, tapos nagawa pa nitong dispatsahin ang kaisa-isang luho nila sa buhay para palitan ng mga gamit na mukhang bibigay na anumang oras. Umiyak si Rosa, sumalampak sa upuan, at tinakpan ang mukha. Pakiramdam niya ay binalewala ng anak ang pagod niya.
Dahan-dahang lumapit si Popoy.
Hinawakan niya ang kamay ng Nanay niya. Pilit niyang pinatingin ito sa kanya.
Naglabas si Popoy ng isang sobre at isang maliit na kahon.
Ipinakita niya ang resibo at pera sa sobre.
(Nay, nabenta ko po yung ref at TV ng 25,000 pesos,) paliwanag ni Popoy gamit ang kamay niya. (Bumili ako ng second hand na ref at TV sa junk shop ni Mang Karding. 5,000 pesos lang po, maayos pa naman. Nilinis ko po nang mabuti. Gumagana po pareho.)
Nagtaka si Rosa. Kung nakatipid siya ng 20,000, nasaan ang sukli?
Inabot ni Popoy ang maliit na kahon. Kulay asul ito. Velvet.
Nanginginig na binuksan ni Rosa ang kahon.
Sa loob, nakahiga ang isang pares ng Digital Hearing Aid. Kulay beige. Maliit. Makabago.
Nanlaki ang mata ni Rosa. Tumingin siya kay Popoy.
(Matagal na po akong nag-iipon,) senyas ni Popoy habang umiiyak. (Kulang pa rin po yung ipon ko. Kaya naisip ko, hindi naman natin kailangan ng magandang TV at ref. Ang kailangan po natin… marinig niyo ako. Gusto ko po, marinig niyo ang mundo.)
Hindi makagalaw si Rosa. Ang galit niya ay napalitan ng matinding hiya at pagmamahal. Ang “basurang” ipinalit ni Popoy ay simbolo pala ng wagas na sakripisyo. Tiniis ng bata na mawalan ng magandang gamit, para lang magkaroon ng pandinig ang ina.
Kinuha ni Popoy ang hearing aid. Dahan-dahan niya itong isinuot sa tenga ng ina. Binuksan niya ang switch.
Click.
Biglang nagbago ang mundo ni Rosa.
Narinig niya ang tik-tak ng orasan sa dingding.
Narinig niya ang ugong ng lumang ref na binili ni Popoy.
Narinig niya ang pagtilaok ng manok sa labas.
Narinig niya ang sarili niyang paghikbi.
Napahawak si Rosa sa tenga niya. Sobrang linaw. Sobrang ganda ng tunog ng buhay.
Lumuhod si Popoy sa harap ng nakaupong ina. Hinawakan niya ang pisngi nito at tumingin nang diretso sa mata.
Sa unang pagkakataon sa loob ng 12 taon, hindi na gumamit ng senyas si Popoy.
Bumuka ang bibig niya.
“Nay…” sabi ni Popoy.
Napasinghap si Rosa. Narinig niya! Narinig niya ang boses ng anak niya! Hindi ugong, kundi malinaw na boses. Matinis, inosente, at puno ng pagmamahal.
“Mahal na mahal kita, Nanay,” sabi ni Popoy. “Sorry kung luma na ang ref natin ha.”
Doon na bumigay si Aling Rosa. Napaluhod siya at niyakap nang mahigpit ang anak. Humagulgol siya—isang iyak na ngayon ay rinig na rinig na niya.
“Anak ko…” iyak ni Rosa, na ngayon ay naririnig na ang sarili niyang boses. “Salamat… Salamat, anak. Hayaan mo na ang ref! Kahit sa palayok tayo uminom, basta naririnig kita, okay na ako.”
Sa hapong iyon, magkatabi silang nanood sa “taba-ching ching” na TV. Malabo ang screen, medyo maingay ang static, at maingay din ang motor ng lumang ref. Pero para kay Aling Rosa, iyon ang pinakamagandang hapon ng buhay niya.
Dahil sa bawat ingay ng mga lumang gamit na iyon, naririnig niya ang katunayan ng pagmamahal ng kanyang anak. Ang lumang refrigerator at TV ang naging kapalit ng bagong buhay para sa kanyang mga tenga.